Avrupa Sanat Tarihinde , 10- 12 yy. dönemi Romanesk Sanat dönemi olarak bilinir. 1066 yılında İngiltere’yi işgal eden Normanlar, yeni bir mimari üslubu da beraberlerinde getirmişlerdir. Bu üslup İngiltere’de “Norman üslubu”, Avrupa kıtasında ise “Roman üslubu” adını almıştır. 1050′lerde başladığı kabul edilen Romanesk, Avrupa’nın yeni bir canlanış dönemi olmuştur.
8-10 yy’ da Arapların iber yarımadasına gelişiylede , İslam Sanatının etkisi , bu dönemde İspanya’da artmıştır . Yine bu dönemde İspanya ‘dan başlayarak , Doğu Bizans ve Batı Hristiyan sanatının da etkisiyle, heykellerde olduğu gibi satranç taşlarının büyük bir çoğunluğuda fildişinden yapılmıştır. Aynı şekilde , Semerkand ‘da bulunan taşlarda fildişinden yapılmıştır (Özbekistan 700-761 ).O dönemlerde özellikle İtalya (Roma ),İspanya (Milano ),İskenderiye ve Antakya fildişi yapıtların üretim merkezleridir. İtalya ve İspanya ‘da ki satranç taşlarından özellikle 8-9 yy ‘lar da fildişi ağırlıklıdır.Ancak bu dönemlerden sonra , fildişi yapımı maliyetli olduğu için ekonomik nedenlerle yapımı giderek azalmaya başlamıştır.
Türklerin yaşadığı Semerkand (Özbekistan ,ms.700-761) yakınlarında bulunan taşlar.
Görüldüğü gibi fildişinden yapılmış ve taşlar figürlü .Şah iki atın üzerinde olarak yapılmış,
Fil kendisine benzetilerek oyulmuş.Bu taşların benzerleri Pers
ve Arapların taşlarında da görülmektedir.
8 ve 9 . yy ‘da yapılan taşların diğer bir özelliği ise özellikle sade olmasıdır .O dönem de dinin etkisiyle heykelde , resim ve yapılarda işlemecilik artmaya başlamışken , satranç taşlarının sadeliği oldukça dikkat çekicidir.Yukarda da belirttiğimiz gibi Araplar ve Perslerde taşlar oymalıdır ve figürler yapılmıştır.Ancak 9 ve 10 yy . yaşamış Mozarbların yaptığı taşlar oldukça sadedir.
Mozarblara (Endülüs döneminde yaşayan İber adasında ki Hristiyanlaraverilen ad ) ait taşlar. Fildişi yapımı İspanya / Leon ‘da ki Santiago de Peñal Manastırında korunmuş.
9.yy yada 10.yy ilk yarısına ait olduklarıdüşünülmekte .
10 yy. da ise artık daha oymalı ve süslü taşların birçok farklı türlerini görebilmek mümkündür.Bu durum 11,12,13,14 yy ‘larda da devam etmiştir.Aşağıda ki örnekte olduğu gibi taşlar , Romenesk ve İslam sanatının da etkisiyle yapılmıştır.Günümüzün şartalarını düşündüğümüzde, kullanımı pratik değildir.
Charlmen Satranç Seti , 11 .yy Güney İtalya ,
Bibliothèque Nationale – Cabinet des Médailles, Paris
