Satranç üzerine birkaç yazı.
Bu konu ile ilgili yazılar oldukça azdır. Satranç takımının özelliklerinin incelenmesi ve varsa başka takımlarile karşılaştırılması önemli bir çalışmadır. Sualtı arkeologlarının yaptığı araştırmalarda, geminin battığı tarihin M.S.1025 olduğu anlaşılmaktadır ki ,satrancın ilk ne zaman Anadolu’ya geldiğini belirlemek için değerli bir bilgidir.Aşağıda alıntıladığım yazıları, site adreslerinden de okuyabilirsiniz.
Kastilya Kraliçesi İsabella ;1451-1504, İspanya ‘nın Kastilya ve Leon Kraliçesi ,Aragon,Majorca ve Valensiya Kralının Eşi,Barselona Kontesi Kastilya Kraliçesi İsabella, Kastilya ve Leon ‘un kraliçesidir.Avrupa’nın modern satranç döneminde satranç taşı vezire , kraliçe (queen) denmesine ilham olan , kraliçe olarak bilinmektedir.Kastilya ve Leon Kraliçesi iken Aragon Kralı Ferdinand II. İle evlenerek İspanya’da güç birliğinin kurucusu olmuşlardır.
Kastilya Prensesi olarak dünyaya geldiği yıllarda , İspanya’da Müslüman Arapların hakimiyeti (711-1492) yaklaşık 740 yıldır devam etmekteydi.Satrancın Avrupa’ya gelişinin tarihide Arapların İspanya’yı fethine bağlandığı düşünülürse ,1469 yılında Kastilya’lı İsabella’nın Ferdinand II. İle evlenme kararı alması, hem İspanya tarihini hem de satranç tarihinin gelişimini etkilemiştir. (2)
Avrupa satranç tarihi incelenirken, Asya ‘da vezir olarak bilinen taşın ,kraliçe olarak adlandirilması ile ilgili yazı ve araştırmaların hala devam ettiği görülür.Bu konudaki en yeni ve popüler kitaplardan biri de Marilyn Yalom ‘un ‘Satranç Kraliçesi’nin Doğuşu’ ( Birth of the Chess Queen-2004) kitabıdır. (3) Bu kitaptan ,Yalom’un değerlendirmelerini aktarmaya başlamadan önce, eski yazılı kaynaklarda yer alan bilgilerden bahsetmek gerekir.Satranç taşlarından Vezire ,Kraliçe denilen ilk eserin, İsviçre’nin Einsiedeln şehrinde 990 tarihinde Benedict Manastır’ın da yazılan ,el yazması olduğu belirtilmektedir.Bu el yazması 98 kıtalık manzum şiir de, kraliçe adıyla satranç taşının yazılı olduğu ve satrancın bu bölgeye Alpler üzerinden Alman Kralı III.Otto (903-1002)zamanında geldiği belirtilmektedir.(4)
Bu iletinin tamamını göster »
M.S 531 ‘den sonra satrancın Hindistan’da yayıldığını söyleyen araştırmacıların tespitleri hala sorgulanmaktasa da , Vasavadatta satranç tarihi literatüründe ki önemli yerini korumaktadır.Kitap M.S 600 yılında Sanskritçe olarak Subandhu tarafından yazılmış , roman havasında, önemli romantik bir manzumedir .Kitap, Kral Udayana ve Prenses Vasavadatta ‘yı anlatarak Eski Hindistan tarihine ışık tutarken, Çaturanga ‘nın taşlarından da bahsettiği belirtilmektedir.
Daha ayrıntılı bilgi için;
http://www.siliconindia.com/books/newbooks/booksdetails/1091
Google’ın belirli kütüphaneleri ve siteleri tarayarak oluşturulan kitap arama motorundan, Dünya’da ki bir çok kitap ile ilgili bilgi alabilirsiniz.
http://books.google.com/
Google’ın tarama yaptığı kütüphaneler için
http://books.google.com/googlebooks/partners.html
http://books.google.com/books?q=satran%C3%A7
http://books.google.com/books?q=chess
KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI KÜTÜPHANELER ve YAYIMLAR GEN. MÜD.
http://www.kultur.gov.tr
380 Halk Kütüphanesinde kayıtlı olan ,yaklaşık 2.5 milyon kitap arasında ki , Satranç Kitap ve Dergilerine ulaşmak için http://www.ekutuphane.org/web/catalog/search.php