Avrupa ‘da bulunan taş ile ilgili yazılar oldukça eskidir ancak dilimize çevrilmesi gerektiğini düşünerek bu konuyla ilgili bilgileri sizler için derleme gereği duydum.Bildiğiniz gibi Arnavutluk şu anda Müslüman nüfusun olduğu ve Osmanlı Devlet’inin önemli bir şehridir.Arnavutluk ve taşın bulunduğu yer ile ilgili bilgilere yazının devamınında değineceğim.
Şah veya Vezir olduğu düşünülen taş
M.S.465 Butrint , Arnavutluk
“Avrupa ‘da Bulunan Satranç Taşı” iletisini okumaya devam edin
Niçin Türkiye Kaynakçası?
Türkiye Kaynakçasının iki önemli amacı vardır: Birincisi, Türkiye hakkında yayınlanmış her konudan ve her dilden yazılı eserin bibliyografik künyelerini uluslar arası standartta toplayıp paylaşıma açmak. İkincisi, bu eserler hakkında değerlendirme, eleştiri ve seviyeli tartışmalara zemin oluşturmaktır. Türkiye Kaynakçası, bu bakımdan disiplinler üstü ve uluslar arası bir kapsama sahiptir.
Kaynakca.info’yu kullanarak binlerce eserin künyesine (ve varsa tam metnine) çok kolayca ulaşabilir, elinizdeki eser künyelerini ve bunların tam metinlerini binlerce başka kişinin kullanıma sunabilirsiniz. “Benim Kaynakçam” özelliğini kullanarak, kendi özelleşmiş kaynakçalarınızı oluşturabilirsiniz. Okuduğunuz eser ve yazarlar hakkında yorum, eleştiri, değerlendirme ve derecelendirme yapabilirsiniz.
Kısaca, Türkiye Kaynakçasıveya kaynakca.info, konusu Türkiye olan bir araştırma, öğrenme ve paylaşma ortamıdır.
Türkiye Kaynakçasındaki Künyeler Nereden Geldi?
Kaynakca.info’nun çıkış noktası Doç. Dr. Ramazan ACUN‘un H.Ü.Tarih Bölümünde 1996 yılından beri verdiği ve öğrencilere temel veri tabanı kavramlarını öğretmeyi amaçlayan “Bilgisayar ve Tarih IV” dersi kapsamında, yine Doç. Dr. R. Acun’un kendisi tarafından geliştirilen “BİB” adlı bibliyografik veritabanıdır. Bu veritabanına, “Bilgisayar ve Tarih III” dersi kapsamına öğrenciler tarafından girilen veriler de kaynakca.info’nun hali hazırdaki içeriğinin önemli kısmını oluşturmaktadır.
Kısaca söylemek gerekirse, “Türkiye kaynakçası” bir eğitim projesi olarak başlamış ve bugünkü haline evrilmiştir.
Görsel Tarih Arşivi
Özellikle Atatürk Dönemi ve sonrasına ait Satranç Sporu ile ilgili olan fotoğraf, kartpostal, pul, afiş vb. imajlardan oluşan verilerin Görsel Tarih Arşivi’nde yer alması için, bu önemli çalışma hakkındaki bilgileri kısaca sizlere aktarmak istiyorum.Umarım yakın bir gelecekte ,Görsel Satranç Tarihi Arşiv ‘i de hazırlanır.
http://www.gorselarsiv.org/tr/
Arşiv Hakkında
Görsel Tarih Arşivi, Hacettepe Üniversitesi ve TÜBİTAK´ın desteği ile gerçekleştirilen bütünleşik proje kapsamında hazırlanmıştır. Proje için gerekli olan altyapı desteği (bilgisayar, tarayıcı, kamera vs.) Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi tarafından, Altyapı Geliştirme Projesi kapsamında sağlanmıştır (Proje no: 03G011, 1 Eylül 2004-1 Eylül 2005)
Arşivde sunulan fotoğrafların dijital imajları “Atatürk İnkılaplarının Görsel Veriler Yoluyla İncelenmesi (1923-1960)”konulu, TÜBİTAK tarafından desteklenmekte olan Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında hazırlanmış ve İnternet’ten sunuma açılmıştır (Proje no: 104 K080). Proje halen devam etmektedir (başlama tarihi 1 Nisan 2005, bitiş tarihi 1 Ekim 2007). Her iki projenin de yürütücüsü, Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü öğretim üyesi Doç Dr. Fatma Acun’dur.
Projenin hedefi, çeşitli arşivlerde yer alan tarihî fotoğrafları ve bunlara ait bilgilerin kullanımını yaygınlaştıran, çalışır bir sistem kurmaktır. Bu sistemin adı Görsel Tarih Arşivi´dir. (GTA). Amacı ise, kullanıcıların fotoğraf türü kaynakları keşfetmesi ve değerlendirmesine yardımcı olmaktır.
Arşivimizi bir görsel materyal paylaşım alanı olarak tasarladık. Elinizde Atatürk dönemine (1923-1938) ve sonrasına (1960’a) dair Türkiye’deki sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi gelişmeleri sergileyen her tür fotoğraf (aile fotoğrafı dahil), kartpostal, pul, film, afiş vb. görsel materyal bulunuyorsa, bunları geniş bir eğitimci ve araştırmacı kitlesi ile paylaşmak için size fırsat sunuyoruz.
Paylaşmayı düşündüğünüz imajların takip eden özellikte olması gerekmektedir:
Paylaşımı üç yoldan gerçekleştirebilirsiniz.
Elinizdeki görsel materyali geniş kitlelerle paylaşıma sunmakla, eğitim ve araştırmaya yardım ederek, materyalinizin iyi amaçlar için kullanımını sağlayacak, aynı zamanda, görsel hafızamızın korunmasına yardımcı olacaksınız. Görsel mirasımızı korumak ve paylaşmak için bağışlarınızı bekliyoruz.
Eğer imaj bağışlamak istiyorsanız, üyelik sayfasına tıklayınız.
(Bu bibliyografya Eski Türk Edebiyatında Satranç ve Tavla – Murat Uluğtekin Gazi Üniversitesi Yuksek Lisans Tezi’nden derlenmiştir.)
[Ahmed Paşa]. Ahmed Paşa Divanı, Haz: Ali Nihat Tarlan, Akçağ Yay., Ank. 1992.
Arslan, Mehmet. “Divan Şiirinde Tavla ve Tavla Istılahları Üzerine”, Kızılırmak, Yıl: 1, Sayı: 3, Mart 1992a (s. 13-17).
Arslan, Mehmet. “Divan Şiirinde Satranç ve Satranç Istılahları”, Yedi İklim, Cilt: 4, Sayı: 33, Aralık 1992b (s.30-37).
[Aşık Ömer]. Aşık Ömer Hayatı ve Şiirleri, Haz: Sadettin Nüzhet Ergun, Semih Lütfi Matbaası ve Kitap Evi, İst. [1935].
“Türk Edebiyatı Eserlerinde Satranç” iletisini okumaya devam edin
Kastilya Kraliçesi İsabella ;1451-1504, İspanya ‘nın Kastilya ve Leon Kraliçesi ,Aragon,Majorca ve Valensiya Kralının Eşi,Barselona Kontesi Kastilya Kraliçesi İsabella, Kastilya ve Leon ‘un kraliçesidir.Avrupa’nın modern satranç döneminde satranç taşı vezire , kraliçe (queen) denmesine ilham olan , kraliçe olarak bilinmektedir.Kastilya ve Leon Kraliçesi iken Aragon Kralı Ferdinand II. İle evlenerek İspanya’da güç birliğinin kurucusu olmuşlardır.
Kastilya Prensesi olarak dünyaya geldiği yıllarda , İspanya’da Müslüman Arapların hakimiyeti (711-1492) yaklaşık 740 yıldır devam etmekteydi.Satrancın Avrupa’ya gelişinin tarihide Arapların İspanya’yı fethine bağlandığı düşünülürse ,1469 yılında Kastilya’lı İsabella’nın Ferdinand II. İle evlenme kararı alması, hem İspanya tarihini hem de satranç tarihinin gelişimini etkilemiştir. (2)
Avrupa satranç tarihi incelenirken, Asya ‘da vezir olarak bilinen taşın ,kraliçe olarak adlandirilması ile ilgili yazı ve araştırmaların hala devam ettiği görülür.Bu konudaki en yeni ve popüler kitaplardan biri de Marilyn Yalom ‘un ‘Satranç Kraliçesi’nin Doğuşu’ ( Birth of the Chess Queen-2004) kitabıdır. (3) Bu kitaptan ,Yalom’un değerlendirmelerini aktarmaya başlamadan önce, eski yazılı kaynaklarda yer alan bilgilerden bahsetmek gerekir.Satranç taşlarından Vezire ,Kraliçe denilen ilk eserin, İsviçre’nin Einsiedeln şehrinde 990 tarihinde Benedict Manastır’ın da yazılan ,el yazması olduğu belirtilmektedir.Bu el yazması 98 kıtalık manzum şiir de, kraliçe adıyla satranç taşının yazılı olduğu ve satrancın bu bölgeye Alpler üzerinden Alman Kralı III.Otto (903-1002)zamanında geldiği belirtilmektedir.(4)
“Endülüs: Satranç Kraliçesinin Doğuşu” iletisini okumaya devam edin
